De Natuurkalender

De Natuurkalender houdt zich sinds 2001 bezig met fenologie: de bestudering van jaarlijks terugkerende verschijnselen in de natuur (bijvoorbeeld start van bloei, bladontplooiing, verschijnen insecten, enzovoort). Het doel van De Natuurkalender is het monitoren, analyseren, voorspellen en communiceren van het moment waarop jaarlijks terugkerende verschijnselen zich in de natuur voordoen en van de veranderingen die daarin optreden als gevolg van veranderingen in weer en klimaat. Ook de consequenties van deze zogenaamde fenologische veranderingen voor gezondheid, landbouw, natuurbeheer en de achtertuin zijn onderwerp van studie.

 

De Natuurkalender is een samenwerkingsverband van meer dan dertig verschillende organisaties dat gecoördineerd wordt door de Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse van Wageningen University en door de Stichting voor Duurzame Ontwikkeling. Er zijn meer dan 8.000 vrijwilligers en enkele honderden scholieren in heel Nederland als waarnemer betrokken. Het scholenprogramma is onderdeel van het wereldwijde GLOBE programma. Een belangrijk kenmerk van De Natuurkalender is de integratie van een groot aantal ecologische en sociaal-economische thema's waaronder de effecten van klimaatverandering op de natuur, gezondheid, natuurbeheer, landbouw en tuinieren. Verder integreert het project een groot aantal expertisevelden, methodologieën en hulpmiddelen variërend van websites, Geografische Informatie Systemen, onderwijs, communicatie, doelgroepanalyses, modellering en indicatorontwikkeling.

 

Natuurkalender en teken

In zomer 2006 zijn de Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse en het Laboratorium voor Entomologie van Wageningen University een landelijk onderzoek begonnen naar teken en tekenbeten in het kader van De Natuurkalender. Het onderzoek naar teken werd gefinancierd door de onderzoeksprogramma’s Ruimte voor Geo-Informatie en het Klimaat voor Ruimte programma. In het kader van het onderzoek vangen groepen vrijwilligers (van ondermeer het IVN) maandelijks op in eerste instantie 25 en inmiddels op 15 locaties het aantal teken. Van deze teken wordt bepaald welk deel besmet is met de Borrelia bacterie. Doel van het onderzoek is om in kaart te brengen hoe de populatie van teken en de besmettingsgraden variëren in ruimte en tijd. De Tekenverwachting op Tekenradar.nl is volledig gebaseerd op de maandelijkse tekenvangsten. Naast het vangen en analyseren van teken registreerde De Natuurkalender via www.natuurkalender.nl tekenbeten om inzicht te krijgen in wanneer mensen gebeten werden, waar ze gebeten werden, in welke type omgeving en bij welke activiteit. Sinds 2006 zijn er vele duizenden tekenbeten geregistreerd. Uit de analyse van deze gegevens bleek onder andere dat jaarlijks ongeveer een derde van de tekenbeten wordt opgelopen in de achtertuin. De registratie van tekenbeten wordt met de komst van Tekenradar.nl verder opgeschaald en uitgebreid in het kader van het landelijke RIVM onderzoek.