Alle artikelen van het jaar 2019
Drentse teek is een Hyalomma-teek
24 juli 2019
Het RIVM heeft de “reuzenteek” onderzocht die op 13 juli in het Drentse Odoorn is gevonden. Het is een Hyalomma marginatum vrouwtje. De teek uit Drenthe is de tweede vondst van een volwassen Hyalomma marginatum in Nederland dit jaar. Het eerste exemplaar werd een week eerder in de Achterhoek gevonden. Het Centrum Monitoring Vectoren (CMV) van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) onderzocht beide locaties en vond daarbij verder geen andere Hyalomma-teken.
Mogelijke ziekteverwekkers
Het RIVM onderzocht de Hyalomma-teek uit Drenthe en trof er géén Krim-congovirus in aan. Sinds 2012 zijn ongeveer vijftig Hyalomma-teken die in Noordwest Europa zijn gevonden getest voor het Krim-congovirus. Alle testen waren negatief, geen van deze teken had het virus bij zich.
In de Hyalomma-teek uit Drenthe werd wel de Rickettsia aeschlimannii gevonden. Een infectie met deze bacterie kan bij de mens koorts, hoofdpijn, spierpijn en een karakteristieke huiduitslag veroorzaken. Deze ziekte, die ook vlekkenkoorts wordt genoemd, komt zelden voor. Vlekkenkoorts is goed te diagnosticeren en te behandelen met antibiotica.
Voor paardenhouders is het goed om te weten dat de Hyalomma-teek parasieten bij zich kunnen dragen waar paarden piroplasmose van kunnen krijgen. Deze ziekteverwekker werd niet gevonden in de teek uit Drenthe.
Wat kunt u doen?
Bent u in het groen geweest? Controleer dan uzelf en uw kinderen op tekenbeten. Ongeacht door welke tekensoort u gebeten bent, verwijder de teek met een puntig pincet of een andere tekenverwijderaar.
Tekenbeten bij mensen in Nederland zijn vrijwel altijd door de gewone teek (de schapenteek) die de ziekte van Lyme kan overbrengen. Krijgt u na enkele dagen of maanden klachten zoals een ring of vlek op de plek van de tekenbeet? Neem dan contact op met de huisarts en vertel dat u onlangs een tekenbeet heeft gehad. Neem ook contact op met uw huisarts als u koorts, zenuwklachten, spier- of gewrichtspijn krijgt. Het spreekt voor zich dat teken niet alleen in Nederland voorkomen. Denk dus ook aan de tekencheck als u in het buitenland recreëert in het groen. Meld tekenbeten en de ziekte van Lyme op www.tekenradar.nl om mee te doen aan onderzoek.
Wilt u een Hyalomma-teek melden?
Door meldingen van burgers kon het CMV al twee waarnemingen van Hyalomma-teken bevestigen. Maar niet alle meldingen kloppen. Het is daarom belangrijk een deskundige vast te laten stellen of het om een Hyalomma-teek gaat. Melden van Nederlandse vondsten kan via de website van de NVWA (zoek op Hyalomma). Daar is ook informatie over herkenning te vinden.
Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme
- https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
- https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
- https://www.expertisecentrumlyme.nl
- https://www.tekenradar.nl
Opnieuw vroege piek in tekenbeetseizoen
11 juli 2019
Tekenradar.nl meldt dat het aantal tekenbeetmeldingen voor het tweede jaar op rij al vroeg piekt. Begin juni was het aantal tekenbeetmeldingen per week nog 20% hoger dan gemiddeld, nu is dat gedaald tot minder dan de helft van het 5-jaarsgemiddelde. Toch lopen nog elke week duizenden mensen een tekenbeet op. Controleren op tekenbeten blijft dus belangrijk, zeker in de vakantieperiode.
In juni en juli de helft van alle tekenbeten
Elk jaar worden op Tekenradar.nl in juni en juli ongeveer de helft van alle tekenbeetmeldingen gedaan. Vorig jaar was er een opvallende vroege piek in het aantal tekenbeetmeldingen in juni, maar nam tijdens een droge periode in juli het aantal meldingen zeer sterk af. Ook dit jaar lijkt het tekenbeetseizoen vroeg te pieken, rond het midden van juni, met daarna een daling, die wel minder steil is dan vorig jaar. Het totaal aantal meldingen in de eerste helft van het jaar ligt 37% lager dan vorig jaar, maar is vergelijkbaar met het aantal meldingen in 2013, 2014 en 2017. Het is niet uit te sluiten dat het aantal tekenbeetmeldingen per week nog zal stijgen deze maand, zeker nu de vakanties beginnen, ook kan aandacht voor Tekenradar een rol spelen. Bij 34% van de tekenbeetmeldingen in 2019 wordt aangegeven dat ze in de tuin zijn opgelopen, en bij 52% in het bos, wat vergelijkbaar is met voorgaande jaren. Elk jaar lopen we in Nederland ruim één miljoen tekenbeten op. De meeste mensen worden niet ziek na een tekenbeet.
Ziekte van Lyme
In Nederland krijgen elk jaar 27.000 mensen de ziekte van Lyme na een tekenbeet. Vaak is de enige klacht een rode ring of vlek op de huid, maar elk jaar ontstaat bij 1.500 mensen meteen ernstigere klachten. Dit zijn bijvoorbeeld zenuwklachten, gewrichtsklachten of hartklachten. De meeste mensen met de ziekte van Lyme knappen na een behandeling met antibiotica op, maar jaarlijks houden ongeveer 1.000 tot 2.500 mensen langdurig last van klachten. Via Tekenradar.nl kun je zien waar in de afgelopen periode veel mensen zijn gebeten door een teek, en waar mensen de ziekte van Lyme hebben opgelopen. Je kunt jezelf op deze website ook aanmelden voor deelname aan onderzoek als je een tekenbeet of lyme hebt opgelopen.
Koorts na een tekenbeet
Met de data van het onderzoek kijken onderzoekers hoe het ontstaan van langdurige klachten na Lyme voorspeld kan worden. Ook kijken de onderzoekers of er bij koorts na een tekenbeet andere ziekteverwekkers dan de Lyme bacterie gevonden kunnen worden. In 1 op de 3 teken zitten namelijk andere ziekteverwekkers dan de lymebacterie. Besmetting daarmee kan enkele dagen tot weken na de tekenbeet klachten veroorzaken, zoals koorts en andere griepachtige verschijnselen. Via Tekenradar.nl onderzoeken we hoe vaak een tekenbeet in Nederland tot deze klachten leidt, hoe ernstig de klachten zijn, en of ze de ziekte van Lyme beïnvloeden. Vorig jaar bleek al iemand door een andere bacterie – Borrelia miyamotoi – ziek te zijn geworden. Van deze bacterie is sinds een paar jaar bekend dat die in Nederlandse teken voorkomt, en dit is pas de 2de keer dat ziekte door deze bacterie in Nederland gevonden is. In 2018 hebben 150 mensen koorts na een tekenbeet gemeld op Tekenradar.nl. Ook bij deze groep zal gekeken worden of Borrelia miyamotoi of andere verwekkers de koorts veroorzaakt hebben.
Meedoen aan onderzoek
Kinderen en volwassenen met lyme kunnen meedoen aan onderzoek door zich aan te melden op www.tekenradar.nl bij de start van een antibioticabehandeling na een tekenbeet. Ook volwassenen met plotselinge koorts na een tekenbeet kunnen zich aanmelden voor het onderzoek.
Ook op vakantie: controleer op tekenbeten!
Nu veel mensen op vakantie gaan is het weer extra belangrijk te controleren op tekenbeten. Ben je in het bos, de duinen of in het park geweest, controleer jezelf daarna dan op tekenbeten. En vergeet niet om jezelf ook te controleren wanneer je in de tuin bent geweest. Heb je een teek? Verwijder deze dan direct en houd de plek van de beet drie maanden in de gaten. Neem contact op met de huisarts als je een ring- of vlekvormige uitslag ziet of als je last krijgt van andere gezondheidsklachten. Kijk op www.tekenradar.nl hoe je het best een teek kunt verwijderen.
Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme
- https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
- https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
- https://www.expertisecentrumlyme.nl
- https://www.tekenradar.nl
Vaak meer dan 1 tekenbeet
28 mei 2019
Bijna 1 op de 5 mensen die een tekenbeet meldt op Tekenradar.nl had meerdere tekenbeten tegelijk. Vind je bij het controleren van je lichaam een teek, zoek dan verder naar andere tekenbeten. Afgelopen jaar gaven mensen de meeste tekenbeten door vanuit Gelderland, Noord-Brabant en Noord-Holland. Als je deze gegevens corrigeert voor het aantal inwoners is de top 3: Drenthe, Gelderland en Utrecht.
Voorbeelden van teken“Na een bezoek aan het groen een tekencheck doen” is al een paar jaar de slogan van het RIVM en Wageningen University. Uit informatie van tienduizenden meldingen op Tekenradar.nl blijkt dat je altijd moet blijven zoeken, nadat je 1 teek op je lichaam vindt. “De meeste mensen melden maar 1 teek. Maar bijna 1 op de 5 mensen meldt 2 of meer tekenbeten,” vertelt Kees van den Wijngaard, onderzoeker bij het RIVM. Vind je één of meer teken, meld het dan ook aan anderen met wie je op pad bent geweest. Zij kunnen zichzelf dan ook extra goed kunnen controleren.
Verdeling tekenbeten over het land
In heel Nederland kun je een tekenbeet krijgen. De onderzoekers van het RIVM en Wageningen University zien wel grote regionale verschillen in het aantal meldingen dat mensen via Tekenradar.nl doorgeven. Bijna een kwart van de tekenbeetmeldingen kwam uit Gelderland. Noord-Brabant en Noord-Holland komen op plaats 2 en 3 van provincies met de meeste tekenbeten. Als je het aantal meldingen aanpast voor het aantal inwoners dat in een provincie woont, dan vormen Drenthe, Gelderland en Utrecht de top 3.
Hemelvaart en Pinksteren
Tijdens het Hemelvaarts- en pinksterweekend gaan veel mensen kamperen, wandelen in het bos of BBQ’en in het park of in de tuin. Wie geniet van het groen, moet ook een tekencheck doen, helemaal nu. Van den Wijngaard: “Elk jaar in juni en juli krijgen we de meeste tekenbeetmeldingen binnen. Ongeveer de helft van alle meldingen per jaar worden in deze twee maanden op Tekenradar.nl gemeld.”
Ziek na een tekenbeet
Elk jaar bijten meer dan een miljoen teken iemand in Nederland. Van de 100 mensen die gebeten worden, krijgen 2 tot 3 de ziekte van Lyme. Teken kunnen ook andere ziekteverwekkers overdragen. Wie een vastgebeten teek snel verwijdert, heeft een kleinere kans om ziek te worden. Het is daarom verstandig om snel een tekencheck te doen nadat je in een groene omgeving bent geweest.
Controleer op tekenbeten
Heb je een of meerdere teken gevonden? Verwijder deze dan meteen en houd de plek van de beet drie maanden in de gaten. Neem contact op met de huisarts als je een ring- of vlekvormige uitslag ziet of als je last krijgt van koorts of andere klachten. Kijk op www.rivm.nl/tekenbeet hoe je een teek het best kunt verwijderen.
Meedoen aan onderzoek
Al meer dan duizend mensen deden mee met ons lopende onderzoek naar tekenbeetziekten. Doet u ook mee? Wij zijn op zoek naar volwassenen met koorts na een tekenbeet. Ook zijn wij nog op zoek naar kinderen die starten met een antibioticabehandeling voor lymeziekte. Aanmelden kan via Tekenradar.nl
Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme
- https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
- https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
- https://www.expertisecentrumlyme.nl
- https://www.tekenradar.nl
Tekenbeten: pieken en dalen in 2018
15 april 2019
Bericht van het RIVM en Wageningen University
Tijdens het bijzonder warme en droge weer in 2018 zagen onderzoekers van het RIVM en Wageningen University een bijzondere tweesplitsing in het aantal tekenbeetmeldingen bij Tekenradar.nl. Een hoogterecord in de eerste zes maanden en een laagterecord in de laatste zes maanden. Op dit moment ligt het aantal meldingen weer rond het gemiddelde. Controleer dus op tekenbeten als je in het park, bos of de duinen bent geweest. In 2018 kreeg Tekenradar.nl zo’n 8.500 meldingen van tekenbeten. Dit ligt rond het gemiddelde van de afgelopen 5 jaar. Echter, in de eerste helft van 2018 kwamen er meer meldingen binnen dan ooit. Het aantal lag een derde hoger dan gemiddeld. Vanaf juli zakte het aantal meldingen onverwacht hard. De tweede helft van het jaar werden 37% minder tekenbeten gemeld dan normaal. Dit was een laagterecord.
Meldingen
Vooral in het warme april, mei en juni lag het aantal tekenbeetmeldingen hoger dan normaal, mogelijk omdat meer mensen naar buiten gingen door het mooie weer en daarmee een grotere kans hadden een tekenbeet op te lopen. In de loop van mei begon een lange periode van droogte. In juli viel er gemiddeld over het land maar 10 millimeter regen. “Een mogelijke reden voor het lage aantal tekenbeten in de tweede helft van 2018 is deze bijzondere droogte” zegt Arnold van Vliet, bioloog bij Wageningen University. Bekend is dat teken als het heel droog is proberen om uitdroging te voorkomen door in de strooisellaag te kruipen.
Start van het tekenseizoen in 2019
Deze week is het de week van de teek, omdat in april meestal het tekenseizoen start. “Door de stijgende temperatuur worden teken actief, terwijl ook meer mensen in hun vrije tijd naar het groen gaan. Hierdoor neemt het aantal tekenbeten ook toe”, vertelt Kees van den Wijngaard, onderzoeker bij het RIVM. Op dit moment is het aantal meldingen weer normaal voor de tijd van het jaar.
Blijf controleren op tekenbeten!
Ben je in het ‘groen’ geweest, controleer jezelf daarna dan op tekenbeten. Ook in droge periodes, want In de droge tweede helft van 2018 zijn nog steeds veel mensen door teken gebeten. In het tekenseizoen worden elke week duizenden mensen door teken gebeten.
Heb je een teek? Verwijder deze dan zo snel mogelijk, dat halveert de kans op lymeziekte. Houd de plek van de beet drie maanden in de gaten. Ga naar je huisarts als je een ring of vlek ziet of als je last krijgt van andere gezondheidsklachten. Kijk op www.rivm.nl/tekenbeet of www.tekenradar.nl hoe je het best een teek kunt verwijderen.
Meedoen aan onderzoek
Elk jaar krijgen mensen in Nederland ruim een miljoen tekenbeten. De meeste mensen worden daarvan niet ziek, maar toch krijgen elk jaar 27.000 mensen de ziekte van Lyme. Elk jaar houden 1.000 tot 2.500 mensen daarvan lang durende klachten. Het RIVM doet onderzoek naar lyme en andere tekenbeetziekten. Kinderen en volwassenen met Lyme kunnen meedoen aan dit onderzoek door zich aan te melden op www.tekenradar.nl bij de start van een antibioticabehandeling. Ook volwassenen met koorts na een tekenbeet kunnen zich op deze site aanmelden voor het onderzoek.
Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme
- https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
- https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
- https://www.expertisecentrumlyme.nl
- https://www.tekenradar.nl
Teken actief met warme weer
25 februari 2019
Bericht uitgegeven door De Natuurkalender, Wageningen University op maandag 25 februari 2019
De veel te hoge temperaturen voor de tijd van het jaar zorgen er ook voor dat teken actief worden. De komende dagen loopt de tekenactiviteitsverwachting van Tekenradar.nl op tot ‘Hoog’ en zelfs ‘Zeer hoog’ in het zuidelijke deel van het land. Vergeet dus niet een tekencheck te doen na een bezoek aan het groen. Heb je een tekenbeet geef hem dan door via Tekenradar.nl.
Door de schitterende lentedagen gaan veel mensen de natuur en/of tuin in. Nu er nog weinig blad aan bomen en struiken zit, denken mensen nog niet aan tekenbeten. Toch is het verstandig om dat wel te doen. Op Tekenradar.nl neemt het aantal tekenbeetmeldingen toe. De aantallen zijn nog niet vergelijkbaar met het midden van het tekenseizoen, maar de meldingen geven aan dat teken al wel actief zijn. Tot en met week 5 van dit jaar lagen de aantallen tekenbeetmeldingen nog lager dan het gemiddelde van de afgelopen zes jaar, maar inmiddels liggen de aantallen ruim boven het gemiddelde.
Verwachting tekenactiviteit
Ook de tekenactiviteitsverwachting op Tekenradar.nl geeft aan dat teken actief worden. In de zuidelijke helft loopt de tekenactiviteit volgens de modellen op tot ‘Hoog’ en in de provincie Zuid-Limburg zelfs tot ‘Zeer hoog’. Omdat het toch nog steeds maar eind februari is, vroegen we ons wel af of teken inderdaad al zo actief zijn. Dit soort hoge temperaturen hebben we namelijk nog niet eerder gehad eind februari. Daarom werd besloten om in het bos teken te gaan vangen met een sleepdoek op een van de locaties waar we van zomer 2006 tot en met 2016 maandelijks teken hebben gevangen. Na tien meter lopen werden al de eerste nimfen aangetroffen op het doek. Even later werd de sleepdoek blijkbaar over een groepje larfjes (het kleinste stadium) getrokken. Er werden 81 bij elkaar geteld! Dat zijn zeer uitzonderlijke aantallen voor februari. Normaal tref je dit soort aantallen larfjes pas begin mei aan. Het is dus ook nu belangrijk om na een bezoek aan het groen een tekencheck te doen. Heb je een tekenbeet geef hem dan door via Tekenradar.nl.
Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme
- https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
- https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
- https://www.expertisecentrumlyme.nl
- https://www.tekenradar.nl
Tekst: Arnold van Vliet, De Natuurkalender, Wageningen University
