Alle artikelen van het jaar 2018

Minder tekenbeten gemeld dan verwacht in droge juli maand

19 juli 2018

Het aantal meldingen van tekenbeten daalde de afgelopen drie weken bijzonder hard. Om uitdroging te voorkomen, verstoppen teken zich beter, maar ook bij dit warme weer zijn ze actief. Blijf dus op tekenbeten letten als je verkoeling zoekt in het bos, in de duinen of in het park.

In juli en juni krijgen onderzoekers van het RIVM en Wageningen University via Tekenradar.nl altijd de meeste tekenbeetmeldingen binnen. “In deze twee maanden lopen we in Nederland elk jaar meer dan 500.000 tekenbeten op. Ook dit jaar kregen we in juni heel veel meldingen binnen, maar drie weken geleden daalde dat aantal opeens heel sterk”, vertelt Kees van den Wijngaard, epidemioloog bij het RIVM.

Nog steeds veel meldingen

Wie naar het bos, de duinen of het park gaat loopt nog steeds kans op een tekenbeet. Er worden namelijk net zo veel tekenbeten gemeld als in een gemiddeld voorjaar: wekelijks lopen duizenden mensen nog een tekenbeet op. Alert blijven op tekenbeten blijft dus belangrijk.

Teken en droogte

Van den Wijngaard: “Midden in de zomer zien we meestal meer tekenactiviteit. Het aantal meldingen op Tekenradar.nl was de afgelopen twee weken echter bijna twee derde lager ten opzichte van dezelfde periode in de voorgaande jaren.”

Wellicht zoeken meer mensen verkoeling in het zwembad of het terras, maar bekend is dat teken uitdroging vermijden door bij heel warm en droog weer dieper in de strooisellaag te kruipen. Toch zijn teken nog actief met dit weer en kan je nog steeds gebeten worden door een teek.

Blijf controleren op tekenbeten!

Ben je in het ‘groen’ geweest, controleer jezelf daarna dan op tekenbeten. Ondanks de daling worden nog steeds duizenden mensen per week door teken gebeten. Heb je een teek? Verwijder deze dan direct en houd de plek van de beet drie maanden in de gaten. Neem contact op met de huisarts als je een ring- of vlekvormige uitslag ziet of als je last krijgt van andere gezondheidsklachten. Kijk op rivm.nl/tekenbeet hoe je het best een teek kunt verwijderen.

Meedoen aan onderzoek

Jaarlijks lopen mensen in Nederland ruim een miljoen tekenbeten op, waardoor 27.000 mensen de ziekte van Lyme krijgen. Het RIVM doet onderzoek naar lyme en andere tekenbeetziekten. Kinderen en volwassenen met lyme kunnen meedoen aan dit onderzoek door zich aan te melden op www.tekenradar.nl bij de start van een antibioticabehandeling. Ook volwassenen met plotselinge koorts na een tekenbeet kunnen zich op deze site aanmelden voor het onderzoek.

Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme

• https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
• https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
• https://www.expertisecentrumlyme.nl
• https://www.tekenradar.nl

Neem jij een teek mee terug van je zomervakantie?

13 juli 2018

Onderzoeksorganisatie ZonMw vraagt om alertheid op tekenbeten tijdens de zomervakantie. De kans is niet heel groot maar teken kunnen ziekten veroorzaken met vervelende gevolgen. Zorg er dus voor dat je geen Lyme of andere ziekten die teken overdragen, als souvenir mee terug neemt.

Lymeziekte

De meest voorkomende tekenoverdraagbare ziekte in Nederland is de ziekte van Lyme. Jaarlijks lopen mensen meer dan een miljoen tekenbeten op. Hierdoor krijgen 27.000 mensen lymeziekte. Daarvan houden 1000 tot 2500 mensen langdurig klachten, ook na behandeling; zonder dat bekend is hoe dat komt. ZonMw heeft samen met alle betrokken partijen een actieplan opgesteld, waaruit onderzoeksprojecten zijn voortgekomen om de kennis over de diagnose en het verloop van lymeziekte te vergroten. Volwassenen en kinderen met een rode ring of vlek na een tekenbeet kunnen zich voor deze onderzoeken aanmelden via Tekenradar.nl.

Koorts na een tekenbeet

Naast de verwekker van lymeziekte zijn teken in Nederland regelmatig besmet met verschillende andere bacteriën, parasieten en virussen. Bij mensen met koorts na een tekenbeet wordt sinds kort actief gezocht naar deze ziekteverwekkers. Hierdoor kunnen diagnostische tests om deze verwekkers aan te tonen verbeterd worden. Mensen kunnen meedoen aan dit onderzoek door koorts na een tekenbeet te melden op Tekenradar.nl.

Ga goed voorbereid op vakantie

Recent was in het nieuws dat deze zomer veel teken worden verwacht. Ga dus goed voorbereid op vakantie:

• kijk op Tekenradar.nl voor recente meldingen van tekenbeten en lyme in Nederland
• neem een tekenkaart of -tang mee om een teek te verwijderen
• gebruik DEET
• Heb je een teek? Verwijder deze dan direct en houd de plek van de beet drie maanden in de gaten. Neem contact op met de huisarts als je een ring- of vlekvormige uitslag ziet of als je last krijgt van andere gezondheidsklachten. Kijk op rivm.nl/tekenbeet hoe je het best een teek kunt verwijderen.

Lees hier het volledige bericht van ZonMw.

Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme

• https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
• https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
• https://www.expertisecentrumlyme.nl
• https://www.tekenradar.nl

500.000 tekenbeten in juni en juli verwacht

18 juni 2018

Onderzoekers van het RIVM en Wageningen University verwachten dat we in juni en juli ruim 500.000 tekenbeten oplopen, de helft van het jaarlijkse aantal tekenbeten.

Het hele jaar door tekenbeten

Het hele jaar door kun je een tekenbeet oplopen. Als het warmer is dan zeven graden worden de spinachtige diertjes actief. “Elk jaar zien we in onze data van Tekenradar.nl een duidelijke piek in juni en juli van het aantal tekenbeetmeldingen”, zegt Kees van den Wijngaard, epidemioloog van het RIVM. “We zijn benieuwd naar het aantal meldingen in de rest van dit jaar, maar opvallend is dat het aantal meldingen in de eerste vijf maanden van 2018 29% hoger ligt dan het gemiddelde van de vijf jaar daarvoor.” Het aantal tekenbeetmeldingen hangt in belangrijke mate samen met de weersomstandigheden. Daarnaast speelt ook de aandacht voor Tekenradar.nl een rol. Elk jaar lopen we in Nederland ruim één miljoen tekenbeten op. De meeste mensen worden niet ziek na een tekenbeet.

Ziekte van Lyme

In Nederland krijgen elk jaar 27.000 mensen de ziekte van Lyme na een tekenbeet. Via Tekenradar.nl kun je zien waar in de afgelopen periode veel mensen zijn gebeten door een teek, en waar mensen de ziekte van Lyme hebben opgelopen. Je kunt jezelf op deze website ook aanmelden voor deelname aan onderzoek als je een tekenbeet of lyme hebt opgelopen.

“Duitse” testen

Met de data van het onderzoek kijken onderzoekers nu voor het eerst ook of met zogenoemde cellulaire testen het ontstaan van langdurige klachten na Lyme voorspeld kan worden. Ook kijken de onderzoekers of de testen de diagnostiek voor Lyme kunnen verbeteren. Deze testen worden door sommige klinieken in Duitsland al aangeboden, maar de bruikbaarheid van deze testen is nog niet goed onderzocht. Van den Wijngaard: “Door te onderzoeken hoe het afweersysteem reageert op de infectie, willen we kijken of we met deze testen kunnen voorspellen of iemand klachten houdt na behandeling.”

Meedoen aan onderzoek

Kinderen en volwassenen met Lyme kunnen meedoen aan onderzoek door zich aan te melden op Tekenradar.nl bij de start van een antibioticabehandeling. Ook volwassenen met plotselinge koorts na een tekenbeet kunnen zich aanmelden voor het onderzoek.

Controleer op tekenbeten!

Ben je in het bos, de duinen of in het park geweest, controleer jezelf daarna dan op tekenbeten. En vergeet niet om jezelf ook te controleren wanneer je in de tuin bent geweest. Heb je een teek? Verwijder deze dan direct en houd de plek van de beet drie maanden in de gaten. Neem contact op met de huisarts als je een ring- of vlekvormige uitslag ziet of als je last krijgt van andere gezondheidsklachten. Kijk op rivm.nl/tekenbeet hoe je het best een teek kunt verwijderen.

Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme

• https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
• https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
• https://www.expertisecentrumlyme.nl
• https://www.tekenradar.nl

Nieuw onderzoek naar koorts na een tekenbeet

19 april 2018

Bericht van het AMC en RIVM

Teken kunnen naast de bekende lymebacterie veel meer ziekteverwekkers overbrengen. Om vast te stellen hoe vaak deze ziekteverwekkers na een tekenbeet tot ziekte leiden, begint het AMC vandaag samen met het RIVM aan een landelijk onderzoek. Mensen met plotselinge koorts na een tekenbeet kunnen zich hiervoor aanmelden.

Met het landelijke Pandora-onderzoek willen wetenschappers meer inzicht krijgen in andere tekenbeetziekten dan Lymeziekte. Iedereen van 16 jaar of ouder die binnen vier weken na een tekenbeet koorts krijgt, kan zich vanaf vandaag aanmelden via www.tekenradar.nl of via de (huis)arts. De gezondheid van de deelnemers wordt een jaar lang gevolgd.

Andere tekenbeetziekten

Ruim één miljoen mensen loopt jaarlijks in Nederland een tekenbeet op en 27.000 van hen krijgt lymeziekte. Behalve de lymebacterie zitten er vaak ook andere ziekteverwekkers in teken, zoals parasieten, bacteriën en virussen. Besmetting daarmee kan enkele dagen tot weken na de tekenbeet klachten veroorzaken, zoals koorts en andere griepachtige verschijnselen. Het is nog niet bekend hoe vaak een tekenbeet in Nederland tot deze klachten leidt, hoe ernstig de klachten zijn, en of ze de ziekte van Lyme beïnvloeden.

Een teek? Pak ‘m beet!

Van 16 tot en met 22 april is het De week van de Teek waarin aandacht wordt gevraagd voor tekenbeten en tekenbeetziekten. Ben je in het bos, de duinen of in het park geweest, of heb je in de tuin gewerkt, controleer dan daarna op tekenbeten. Heb je een teek? Verwijder deze dan direct en houd de plek van de beet 3 maanden in de gaten. Neem contact op met de huisarts als je een rode ringvormige uitslag ziet, koorts ontwikkelt, of als je last krijgt van andere gezondheidsklachten.

Publieksinformatie over tekenbeten en de ziekte van Lyme is te vinden op www.expertisecentrumlyme.nl en www.tekenradar.nl. Daar staat ook de actuele verwachte tekenactiviteit en kunnen mensen tekenbeten, lymeziekte en koorts na een tekenbeet melden.

Onderzoek naar de gevolgen van Lyme voor kinderen

18 april 2018

Kinderen (onder de 18 jaar) lopen ongeveer een kwart van alle tekenbeten op. Kinderen met lymeziekte kunnen daarom ook meedoen aan het LymeProspect onderzoek via Tekenradar.nl. Zo kunnen de betrokken onderzoekers en artsen vaststellen of de kans op klachten na een behandeling voor de ziekte van Lyme anders is bij kinderen dan bij volwassenen, en ook of mogelijk andere oorzaken een rol spelen.

Kinderen die beginnen met een antibioticabehandeling tegen de ziekte van Lyme kunnen zich aanmelden via Tekenradar.nl. Ouders of verzorgers van jonge kinderen kunnen hun kinderen aanmelden en de vragenlijsten invullen. Tijdens het onderzoek wordt de gezondheid van deelnemers een jaar lang gevolgd.

Meer informatie over dit LymeProspect KIDS-onderzoek en een informatie filmpje: http://www.expertisecentrumlyme.nl/onderzoek/lymeprospect-kids

Aantal mensen met Lyme ruim verviervoudigd

16 april 2018

In 2017 kregen 27.000 mensen de ziekte van Lyme, zo blijkt uit een peiling van het RIVM. Bij de vorige peiling in 2014 waren dit er nog 25.000. Met deze toename is het aantal patiënten dat jaarlijks de ziekte oploopt in de afgelopen 20 jaar ruim verviervoudigd.

Uit een peiling onder huisartsen blijkt dat bij ongeveer 25.500 patiënten een voor de lymeziekte kenmerkende vlek of ring op de huid had waardoor de diagnose gesteld kon worden. Bij 1.500 patiënten stelde de huisarts de diagnose op basis van andere klachten. Het aantal mensen dat de ziekte kreeg leek in 2014 nog te stabiliseren ten opzichte van de peiling in 2009, nu blijkt het aantal toch verder te zijn toegenomen. Het aantal mensen dat de huisarts consulteerde voor een tekenbeet steeg afgelopen jaar ook. Ongeveer 91.000 mensen gingen in 2017 naar de huisarts met een tekenbeet. Drie jaar daarvoor waren dit nog 82.000 mensen.

Regionale spreiding

Overal in Nederland kun je de ziekte van Lyme oplopen. Via Tekenradar.nl kun je zien hoe vaak lymeziekte in jouw gemeente voorkomt. Naast de nieuwste peiling zijn ook de resultaten uit de jaren 1994, 2001, 2005, 2009 en 2014 per gemeente te bekijken. Uit de peiling blijkt dat in de oostelijke en noordelijke provincies de meeste mensen de ziekte van Lyme oplopen.

Controleer op teken!

Van 16 tot en met 20 april is het de Week van de Teek. Tijdens de week van de Teek vragen verschillende organisaties mensen om extra alert te zijn op tekenbeten. Ben je in het bos, de duinen of in het park geweest, controleer daarna dan op tekenbeten. En vergeet niet om jezelf ook te controleren wanneer je in de tuin bent geweest. Heb je een teek? Verwijder deze dan direct en houd de plek van de beet drie maanden in de gaten. Neem contact op met de huisarts als je een ring- of vlekvormige uitslag ziet of als je last krijgt van andere gezondheidsklachten.

Ook op zoek naar kinderen met Lyme

Om de ziekte van Lyme beter te kunnen begrijpen, diagnosticeren en te kunnen behandelen sloegen de Lymevereniging, het AMC, het Radboudumc en het RIVM afgelopen jaar de handen ineen met de oprichting van het Nederlands Lymeziekte-expertisecentrum (NLe). Samen doen zij onderzoek naar de ziekte. RIVM-onderzoeker Kees van den Wijngaard coördineert het LymeProspect-onderzoek: “Wij willen begrijpen waarom sommige volwassenen en kinderen klachten houden en anderen niet. Via Tekenradar.nl kunnen mensen met tekenbeten en Lyme zich aanmelden voor ons onderzoek. Daarmee laten ze meteen aan andere bezoekers van de site zien waar in Nederland op dit moment tekenbeten worden gemeld. We zijn nog hard op zoek naar kinderen en volwassenen die onlangs de ziekte van Lyme hebben gekregen na een tekenbeet om dit belangrijke onderzoek af te kunnen ronden.”

Meer informatie over tekenbeten en ziekte van Lyme

• https://www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme
• https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme
• https://www.expertisecentrumlyme.nl
• https://www.tekenradar.nl

Verwachting Tekenradar: sterke toename tekenactiviteit door mooi weer

5 april 2018

Afgelopen week werden beduidend meer tekenbeten gemeld op Tekenradar.nl dan in de voorgaande weken. Met hoge temperaturen voor komend weekend in het vooruitzicht loopt ook de kans op een tekenbeet sterk op. Het is daarom belangrijk om na een bezoek aan het groen een tekencheck te doen.

De afgelopen week nam het aantal tekenbeten dat werd doorgegeven op Tekenradar.nl sterk toe ten opzichte van de voorgaande weken. Vanuit vrijwel heel het land kwamen tekenbeet meldingen binnen op de site en ook meldden meerdere mensen de ziekte van Lyme (zie figuur).

De komende dagen loopt de voorspelde activiteit van teken in het hele land sterk op door de verwachte hoge temperaturen. In het zuiden, midden en oosten van het land wordt zelfs een paar dagen het niveau ‘zeer hoog’ bereikt (zie figuur hieronder).

Na bezoek aan groen tekencheck doen! Een kleine moeite

Ondanks dat de tekenactiviteitsverwachting geen inzicht geeft in het aantal teken dat op een bepaalde plaats zit is het raadzaam om altijd een tekencheck te doen na een bezoek aan het groen. Met groen bedoelen we niet alleen bos, heideterreinen en duinen maar ook parken, speeltuinen en tuinen. Uit de tienduizenden tekenbeetmeldingen via Tekenradar.nl blijkt dat ongeveer een derde van de tekenbeten wordt opgelopen in de tuin.

Door het verwachte mooie weer zullen meer mensen het groen in trekken waardoor meer mensen risico lopen op een tekenbeet. Gemiddeld leiden twee op de honderd tekenbeten tot de ziekte van Lyme. Verwijder een teek zo snel mogelijk als hij gebeten heeft. Hoe korter de teek in de huid zit, hoe kleiner de kans dat de teek ziekteverwekkers overdraagt. In het onderstaande filmpje wordt uitgelegd hoe je een teek het beste kunt verwijderen.

Meld tekenbeten en lyme

Krijg u binnen enkele dagen een rode ring of vlek, of heeft u andere verschijnselen die kunnen duiden op de ziekte van Lyme, neem dan contact op met de huisarts. Meld tekenbeten en lyme op www.tekenradar.nl en draag daarmee bij aan onderzoek naar de gevolgen van tekenbeten en Lymeziekte! Sinds vorig jaar kunnen ook kinderen meedoen aan het onderzoek.

Tijdens de Week van de Teek vanaf 16 april zal er nog extra aandacht voor teken en de ziekte van Lyme gevraagd worden. Zie www.weekvandeteek.nl.

Tekst: Arnold van Vliet, De Natuurkalender, Wageningen University en Kees van den Wijngaard, RIVM, beiden verbonden aan Tekenradar.nl

Nieuwe test heeft geen meerwaarde bij lymeziekte van het zenuwstelsel

26 januari 2018

Bericht van het RIVM

Actieve ziekte van Lyme van het zenuwstelsel kun je niet aantonen met een ELISpot-test, zo stellen onderzoekers van het RIVM en het Diakonessenhuis Utrecht deze week in Journal of Clinical Microbiology. Dit is de eerste studie waarin de bruikbaarheid van een ‘cellulaire test’ geëvalueerd is op een uitgebreide, goed gedefinieerde populatie van patiënten en een controlegroep uit Nederland. Het onderzoek laat zien dat positieve Borrelia ELISpot-resultaten vaker voorkomen bij mensen die blootgesteld zijn aan de lymebacterie, maar de ELISpot-test kan geen actieve lymeziekte van het zenuwstelsel onderscheiden van een doorgemaakte lymeziekte in het verleden.

Afweerreactie

Cellulaire testen worden met regelmaat gebruikt in commerciële laboratoria en veel Nederlanders laten hun bloed met deze testen onderzoeken in Duitsland. Met de cellulaire testen wordt de activiteit gemeten van bepaalde afweercellen: de T-cellen die een belangrijke rol spelen bij de afweer en actief worden als ze met de lymebacterie in aanraking komen.

Met de huidige diagnostische testen in Nederland meet je de aanwezigheid van bepaalde afweerstoffen tegen de lymebacterie. Maar met een positieve uitslag van deze test weet je niet of de infectie met de lymebacterie nu plaatsvindt of dat de antistoffen nog aanwezig zijn van een eerdere (genezen) infectie. De onderzoekers verwachtten dat cellulaire testen mogelijk geschikt zouden zijn om een actieve ziekte van Lyme van het zenuwstelsel (neuroborreliose) aan te kunnen tonen. Uit het deze week gepubliceerde onderzoek blijkt dat ook met de onderzochte cellulaire ELISpot-test geen onderscheid te maken valt tussen huidige en oude infecties met de lymebacterie.

Vervolgonderzoek

Het Diakonessenhuis Utrecht onderzoekt momenteel samen met het RIVM de bruikbaarheid van de test voor andere vormen van de ziekte van Lyme en een commerciële Duitse test. Daarnaast wordt onderzocht of de huidige ELISpot nog verbeterd kan worden. Mensen met de ziekte van Lyme die onder behandeling zijn in het Diakonessenhuis worden gevraagd mee te doen aan deze studie. Ook neemt het RIVM deel aan een landelijke studie naar de ziekte van Lyme waarin ook naar verschillende cellulaire testen gekeken zal worden. Iedereen die recent de ziekte van Lyme heeft opgelopen kan meedoen aan dit onderzoek door zich op te geven via www.tekenradar.nl.

Geen verschil

Met de onderzochte test bepaal je hoeveel T-cellen in het bloed aanwezig zijn die specifiek gericht zijn tegen de lymebacterie. Het gemiddelde aantal van deze cellen verschilde niet tussen de patiënten die actieve lymeziekte van het zenuwstelsel hadden, patiënten die in het verleden hiervoor een behandeling hebben gehad en gezonde vrijwilligers die in het verleden behandeld waren voor een rode vlek of ring. Het gemiddelde aantal van deze T-cellen was wel lager in de andere groep gezonde vrijwilligers zonder een lymeverleden.

Ziekte van Lyme

Jaarlijks lopen mensen in Nederland zo’n 1,3 miljoen tekenbeten op. Ongeveer 1 op de 50 mensen met een tekenbeet krijgt een rode vlek of ring. Ongeveer 1 op de 500 mensen met een tekenbeet ontwikkelt een ernstigere vorm van de ziekte van Lyme. Meestal is dit goed te behandelen met antibiotica. Als de ziekte van Lyme niet in een vroeg stadium herkend en behandeld wordt, kan de infectie blijven bestaan en leiden tot gewrichtsklachten, huidklachten, zenuwklachten of hartklachten. Het RIVM adviseert daarom om met een rode vlek of ring, of met griepachtige klachten na een tekenbeet, naar de huisarts te gaan.